Agressie in de zorg, van begrip naar grens

Agressie in de zorg neemt toe en gaat verder dan begrijpelijke emotie. Boosheid mag, maar bedreiging en intimidatie zijn grenzen die steeds vaker worden overschreden. Dit gedrag is aangeleerd: wie het hardst schreeuwt, krijgt vaak zijn zin. Het probleem ligt niet bij afkomst, maar bij veranderende normen, wantrouwen en een groeiend gevoel van “recht hebben op”. De zwijgende meerderheid laat te weinig van zich horen, waardoor negatief gedrag de toon zet. Oplossingen liggen in duidelijke grenzen, consequente handhaving en steun voor zorgverleners. Uiteindelijk vraagt het ook iets van ons allemaal: meer verantwoordelijkheid nemen voor hoe we met elkaar omgaan.

De posters hangen er. In wachtkamers, gangen en bij de ingang van het ziekenhuis…”Agressie wordt niet getolereerd.” Ook bij het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis kom je ze tegen. Duidelijk, zichtbaar, bijna geruststellend. Maar wie even verder kijkt of beter gezegd, luistert, hoort iets anders. Verhalen van verpleegkundigen die worden uitgescholden. Huisartsen die bedreigingen krijgen. Ambulancepersoneel dat niet veilig een patiënt kan bereiken. Thuiszorg medewerkers gaan alleen op pad en vallen soms te prooi aan agressie, vaak door familie.

De vraag is dus niet óf het gebeurt. De vraag is, waarom accepteren we het nog steeds?

Emotie is geen excuus voor agressie

Laten we één ding helder hebben .. zorg is emotie. Angst, pijn, onzekerheid, het hoort er allemaal bij. Wie naast een ziek kind zit of een ouder ziet aftakelen, zit niet rationeel te wachten op een behandelplan. Daar zit een mens. En die mag boos zijn.

Maar ergens zijn we een grens kwijtgeraakt. Want boos zijn is iets anders dan dreigen. Frustratie is iets anders dan intimideren. En onmacht is geen vrijbrief om een verpleegkundige in een hoek te drukken met zeven familieleden eromheen.

Wat daar gebeurt, is geen emotie meer. Dat is macht.

Het ‘korte lontje’ is geen natuurverschijnsel

We praten er vaak over alsof het weer is, “De maatschappij verhardt.” Alsof het ons overkomt. Maar dat is te makkelijk wat mij betreft. Wat we zien, is aangeleerd gedrag. Jarenlang hebben mensen ervaren dat wie het hardst schreeuwt, het meest gedaan krijgt. In de supermarkt, bij de gemeente, bij verzekeraars en ja, ook in de zorg. De les is simpel en gevaarlijk tegelijk.
Druk uitoefenen loont. En als dat eenmaal werkt, ga je een stap verder. Van boos praten naar schreeuwen. Van schreeuwen naar dreigen. En soms naar fysiek geweld.

Het probleem zit niet waar we het zoeken

Het is verleidelijk om naar “de ander” te wijzen. Naar mensen met een andere achtergrond, een andere cultuur, een andere taal. Maar opvallend genoeg hoor je uit de praktijk vaak iets anders, dat respect juist daar vaak wél aanwezig is. Dus nee, dit is geen kwestie van afkomst.

Dit is een kwestie van normen en waarden. Van opvoeding. Van voorbeeldgedrag. Van een samenleving waarin “ik heb recht op” vaker klinkt dan “wat is redelijk?”. Ook van een groeiend gevoel van wantrouwen tegen instanties is een van de oorzaken. Tegen de overheid. Tegen de zorg. Wie denkt dat het systeem niet voor hem werkt, gaat het systeem bevechten. Soms letterlijk.

De zwijgende meerderheid is het echte probleem

De meeste mensen gedragen zich prima. Echt. Maar ze zeggen niets. Niet in de wachtkamer als iemand uit zijn dak gaat.
Niet online als zorgverleners worden weggezet als “lui” of “onverschillig”.
Niet in het dagelijks gesprek waarin steeds vaker wordt gesproken over “recht hebben op”. Ze zwijgen om zelf niet het slachtoffer te worden. En ondertussen bepalen de luidste stemmen het beeld en zwijgt de grote meerderheid om zelf geen slachtoffer te worden.

Dat is misschien wel het grootste probleem van allemaal. Ik heb “ recht op” versus “ Ik wil geen slachtoffer worden”.

Oplossingen zijn er maar ze vragen lef

We weten eigenlijk al best goed wat werkt. Kijk naar de huisartsenposten waar toegangscontrole is. Waar niet hele families mee naar binnen kunnen. Waar duidelijke regels zijn en die ook worden gehandhaafd. Niet daar niets gebeurd maar door duidelijkheid zijn er minder escalaties. Bij de huisartsenpost kan je ook niet zomaar naar binnen, of in een spreekkamer komen. (Dat is in een gewone huisartsenpraktijk of ziekenhuis wel anders.) Dat helpt. Niet omdat mensen ineens anders worden, maar omdat de omgeving grenzen stelt. Maar het gaat verder dan praktische maatregelen. Dit vraagt ook iets van ons als samenleving:

  • Duidelijke grenzen stellen
    Niet alleen met posters, maar met consequenties. Agressie moet altijd een gevolg hebben. Altijd.
  • Zorgverleners rugdekking geven
    Niet alleen in woorden, maar in beleid. Aangifte doen moet de norm zijn, niet de uitzondering.
  • Normaal gedrag weer benoemen
    Fatsoen is niet “ouderwets”. Het is de basis. En ja, dat mag je hardop zeggen.
  • De stilte doorbreken
    In de wachtkamer. Online. Thuis. Niet agressief, maar wel duidelijk, dit is niet oké.

En misschien de lastigste vraag

Zijn we bereid om iets van onszelf in te leveren? Want een samenleving waarin iedereen zijn recht opeist zonder naar de ander te kijken, wordt uiteindelijk een plek waar de sterkste wint. En in de zorg zou dat juist de plek moeten zijn waar de kwetsbaarste beschermd wordt.

Dus nee, agressie in de zorg is geen losstaand probleem. Het is een spiegel.

De vraag is alleen… durven we erin te kijken?


Wat vind jij?
Is dit vooral een probleem van individuen met een kort lontje, of zegt het iets fundamenteels over hoe wij als samenleving met elkaar omgaan? Ik zeer benieuwd naar je reactie

Margriet

April 2026

Stop met denken in “wij en zij”, denk in ONS

Terwijl ik dit schrijf, kijk ik op televisie naar de Holocaustherdenking. Ik zie het verdriet. De breekbaarheid. De angst die mensen toen hebben gevoeld en die voor sommigen nooit helemaal is verdwenen. Mensen die werden vervolgd om wie ze waren. Zonder recht. Zonder bescherming. Ontmenselijkt, stap voor stap. Sinti’s, Roma’s, Homo’s, Joden etc. vervolgd en vermoord omdat iemand bedacht had dat zij een gevaar waren, of er niet bij hoorden…..

En terwijl die beelden voorbij komen, zie ik op hetzelfde moment wat er nu gebeurt in Amerika. In Minneapolis is onrust uitgebroken na de dood van Alex Pretti, een verpleegkundige die door federale immigratieagenten werd doodgeschoten. Protesten, afgelaste sportwedstrijden en concerten, woede en wantrouwen. Het laat zien wat er gebeurt als een overheid groepen mensen tot probleem verklaart en hard optreedt, zonder ruimte voor menselijkheid of nuance. Zonder recht.

Wat mij raakt en eerlijk gezegd ook bang maakt, is hoe dichtbij dit voelt. Alsof het verleden niet ver weg is, maar naast ons staat. Want ook in Nederland zie ik hoe polarisatie steeds normaler wordt. Hoe mensen weer worden weggezet als gevaar, als minderwaardig, als “de ander”. Hoe woorden worden gebruikt als wapens. Hoe er gedacht in “wij en zij”. De woningnood komt door asielzoekers, Moslims zijn een gevaar, mensen moeten terug naar eigen land terwijl ze hier geboren zijn, geen nuance… voor mij is het domheid! Nog geen ICE hier, maar wel mensen met hetzelfde gedachtengoed…en dat is al zeer bedreigend. Alles wat niet goed gaat of waarvan men denkt dat dit niet in hun straatje past komt door “zij”

Politiek draagt daar een enorme verantwoordelijkheid in en die wordt te vaak niet genomen. Wanneer iemand als bijvoorbeeld Geert Wilders ( en helaas zijn er veel meer) blijft roepen dat Moslims slecht zijn, dan wordt een hele groep mensen gereduceerd tot één karikatuur. Terwijl ik denk en weet dat de meeste Moslims gewoon goede mensen zijn. Net zoals de meeste Katholieken goede mensen zijn. Net zoals de meeste mensen zonder geloof goede mensen zijn. In elke groep zitten rotte appels, maar die bepalen nooit het geheel.

Toch doen we alsof dat wel zo is. Alsof “zij” het probleem zijn en “wij” het slachtoffer. Alsof verdeeldheid een oplossing is. Terwijl de geschiedenis pijnlijk duidelijk, vandaag nog herdacht ons leert waar dat toe kan leiden. Op de televisie wordt het lied gezongen “ ik wil niet bang zijn” van Maarten Peters, samen gezongen met een kind Jedidja Loonstein. Helaas kan ik dit indrukwekkend lied met Jedidja niet vinden maar hier het origineel https://youtu.be/wdPk0R2KRzw

Wat ik zie in de ogen van overlevenden van de Holocaust en hun nazaten, is niet alleen verdriet om wat was, maar ook angst voor wat kan terugkomen. Voor het moment waarop mensen opnieuw tegenover elkaar worden gezet. Waarop haat weer wordt genormaliseerd. Waarop medemenselijkheid plaatsmaakt voor slogans.

Ik blijf mij daartegen uitspreken. Tegen het denken in wij versus zij. Tegen het vergiftigen van het publieke debat. Tegen politiek die verdeelt in plaats van verbindt.

Laten we stoppen met elkaar etiketten opplakken.

Laten we stoppen met groepen wegzetten.

Laten we beginnen met denken in ons.

Niet omdat we het altijd eens moeten zijn maar omdat samenleven vraagt om geven en nemen, om luisteren, om samenwerken aan de best mogelijke toekomst voor iedereen. Daar zou de politiek op moeten investeren! Dat zou de mensheid juist goed doen. Elkander wegzetten als ongeloofwaardig, woke etc is het toppunt van “domheid” . We hebben elkaar nodig. Nederland die juist zo goed was in het zoeken naar de middenweg, elkaar overtuigen in discussie maar ook accepteren dat een ander een goed punt heeft, is geworden tot “ wij en zij” zonder argumenten, oneliners , in de overtuiging dat er maar één waarheid is

De herdenking op televisie is geen geschiedenisles.

Het is een waarschuwing.

En die moeten we serieus nemen.

Margriet

Januari 2026

Daar gaan we weer!

Een harde Lockdown, geen intelligente deze keer, alhoewel voor mij nog steeds niet duidelijk is voor wie dat intelligente telde.

Direct zie je dat iedereen die geraakt wordt op zoek gaat naar de achterdeur. Heel begrijpelijk natuurlijk, het zal jouw bedrijf maar zijn. Maar ook het individu begint direct te klagen en te zoeken naar welke escapes er nog zijn. 

We gaan er aan voorbij dat het virus hard om zich heen slaat, Er snel vele mensen besmet worden en hoe (over)belast de zorg nu al is, niet alleen in ziekenhuizen maar ook de verpleeghuizen. Er is telkens crisisoverleg nodig omdat ook personeel ziek wordt, de roosters steeds moeilijker sluitend te maken zijn. 

Ik hoop oprecht dat de verpleeghuizen zoveel mogelijk open blijven zodat ze hun geliefde familie nog kunnen zien. 

Ik hoop ook dat de ondernemers genoeg hulp krijgen om hun hoofd boven water te houden, Ik zie weer hele creatieve oplossingen. Een grote maten winkel in onze stad doet aan thuisservice en zo hangt er hier een jurk klaar voor de Kerst. Hoorde op het nieuws dat bedrijven een soort afhaalservice verlenen zodat cadeautjes toch bij de plaatselijke middenstand gekocht kan worden. 

Die creativiteit, daar houd ik van. Laat  je niet leiden door de beperkingen maar door je mogelijkheden, een spreuk die ik mijn hele leven al met me meedraag,

We mogen nog genoeg, we kunnen naar buiten, wandelen, fietsen, joggen of rennen als je dat wil. Je mag nog steeds naar de bakker, groenteboer en slager, en daar hebben ze alles al maanden corona proef. Ikzelf gebruik veel thuis bezorg functies en heb lieve familie die al vanaf maart mijn boodschappen regelen wat ik niet geregeld krijg.

We hebben zoveel geluk dat dit nu plaatsvindt en niet 25 jaar geleden waar niet iedereen toegang had tot internet, geen whatsapp groepen of Facebook, geen FaceTime etc. Een TV waar 24 uur per dag op een van de vele kanalen wel wat te vinden is en anders hebben we Netflix of wat dan ook. Dat scheelt toch echt wel veel.

We mogen, als je dat zou willen, nog steeds 2 mensen ontvangen en met Kerst 3. Persoonlijk vind ik het prima om niet zoveel mensen te ontvangen, ik zit liever in mijn bubbel om te voorkomen dat ik Corona krijg. Maar goed het mag wél. 

Ik begrijp dat sommige doelgroepen harder worden geraakt. Je zal maar een jongeren zijn, er ligt een vergrootglas op ze, van wat ze wel  en niet mogen, en als ze dan eens wat verkeerd doen dat meten we dat graag in de media groot uit. Je zal maar degene zijn die toch al eenzaam is, wat niet te verwarren is met alleen zijn. Dus toch al het gevoel hebben dat je alleen op de wereld bent, je rot voelen. Dan is het zeker lastig om naar de mogelijkheden te kijken. 

Was Corona maar alleen maar een social virus!   #humor #afbeeldingen #uhpardon

Of degene die in een verzorgingshuis of wat dan ook woont, waar men beperkingen oplegt met bezoek omdat er zoveel Corona gevallen op de afdeling zijn… Ik hoorde laatst iemand zeggen, ik ga liever dood aan Corona dan aan eenzaamheid. 

Dat zijn wel de dilemma’s van het huidige leven.  Ikzelf raak mijn humeur niet echt kwijt, ik heb het eigenlijk nog steeds prima naar mijn zin alhoewel ik af en toe zeker de omhelzing mis, of de hand op mijn schouder. Virtueel voelt het toch anders. 

Maar zoals eerder gesteld kijk ik mijn hele leven al naar mogelijkheden en ben ik niet van plan om me door dit virus naar mijn onmogelijkheden te kijken. Ik kijk uit naar de Kerst waar 2 mensen die me zeer aan het hart gaan hier komen eten. Wel verzorgd door een plaatselijke restaurant, een soort kerstbox. Je hoeft het alleen op te warmen of wat kleine handelingen doen. Nou dat kan ik wel… Ze leveren hier ook nog wat voor mijn trouwe hulpen die ik met Kerst ook even wil bedanken.

Ik kijk nog meer uit naar het voorjaar, want heel eerlijk met de intelligente lockdown hadden we wel geluk dat het mooi lente weer was, ik heb heel wat buiten gezeten. Nu kijk ik vanachter mijn raam naar de vogeltjes in mijn tuin…En ook dat is leuk hoor…maar zit liever in de tuin…nog een maand of 3 en dan kan dat ook weer.

Ik hoop ook zo voor jou dat je naar de mogelijkheden kunt kijken, je wat kunt vinden wat je motiveert. Want echt, een glas dat halfvol is, voelt echt beter aan dan een glas dat half leeg is.

Laten we elkaar vooral niet de put in praten, maar de mooie kant er van zien, want die is er… laten we toch maar eens applaudisseren naar degene die het gevaarlijke werk doet, naar de mensen die elkaar helpen. Naar hen die de moed er in houden, hun ouder(s) verzorgen, hulp bieden aan zij die het nodig hebben etc…… en ik?…Ik blog en teken door, en maak er elke dag wat van….

Maak er wat van en stay safe!!!!

Margriet 

15 december 2020

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑